Menu Zamknij

Wstępna analiza ryzyka – idealna na start

Share!

Istnieje wiele metod analizy ryzyka: FMEA, HAZOP, HACCP, FTA. Różnią się one od sposobem analizy problemu, obliczeniami i zastosowaniem. Niektóre analizują problem odgórnie (top-down), przechodząc od ogółu do szczegółu, inne oddolnie (bottom-up) od razu skupiając się na poszczególnych elementach procesu. Na wczesnym etapie rozwoju produktu nie posiadamy jeszcze wiedzy na temat tego jak będzie wyglądał proces produkcyjny lub produkt końcowy. Już teraz jednak powinniśmy zacząć identyfikować ryzyka związane z produktem i przyszłym procesem. Z pomocą przychodzi wstępna analiza ryzyka (Preliminary Hazard Analysis, PHA), której najważniejszym zadaniem jest identyfikacja zagrożeń i wstępne oszacowanie ich skutków.

analiza ryzyka

Na czym polega wstępna analiza ryzyka?

PHA jest narzędziem półilościowym. Oznacza to, że ryzyko oceniamy przypisując rangi np. niskie, umiarkowane, średnie, wysokie. Jest to wystarczające na wczesnym etapie rozwoju projektu, procesu czy systemu i umożliwia podjęcie odpowiednich działań by ryzyko obniżyć.

Co ważne PHA jest narzędziem niezwykle elastycznym, które można w łatwy sposób dopasować do potrzeb projektu czy systemu np. poprzez rozpatrywanie zagrożeń w różnych kategoriach.

Najczęściej PHA prowadzi się analizując prawdopodobieństwo i konsekwencje (nasilenie). Czasami jednak nie posiadamy wystarczających informacji by ocenić prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka. Taka sytuacja może się zdarzyć na bardzo wczesnym etapie projektu, gdy nasza wiedza nie jest jeszcze wystarczająco duża. W takim przypadku prawdopodobieństwo możemy zastąpić niepewnością.

Jak przeprowadzić wstępną analizę ryzyka.?

Jak każdą analizę ryzyka, również PHA zaczynamy od utworzenia zespołu. Powinien być on jak najbardziej różnorodny by na każdą sprawę spojrzeć z punktu widzenia osób z różnym doświadczeniem. Spośród zespołu wybieramy lidera, który będzie moderował dyskusję i proces burzy mózgów. Następnymi etapami są:

  1. Formułowanie problemu
  2. Opracowanie sposobu przypisania rang i obliczania ryzyka
  3. Burza mózgów – identyfikacja zagrożeń
  4. Szacowanie ryzyka
  5. Opracowanie strategii obniżenia ryzyka.
brainstorm

Warto zwrócić uwagę na ostatni punkt. Celem każdej analizy ryzyka jest identyfikacja zagrożeń i opracowanie sposobu ich obniżenia. Z tego powodu punkt piąty jest niezwykle istotny i nie powinno się go pominąć.

Jak obliczyć ryzyko w analizie PHA?

We wstępnej analizie ryzyka, ryzyko oceniamy najczęściej biorąc pod uwagę dwa czynniki: prawdopodobieństwo i nasilenie. Najprostszym sposobem jest więc stworzenie dwuosiowej matrycy. Na jednej osi znajdzie się prawdopodobieństwo, na drugiej nasilenie. Matryca może być zaprojektowana w zależności od potrzeb. Można zmieniać ilość rang w każdej osi, zakres przypisywanej punktacji. Należy to uzgodnić na samym początku analizy ryzyka po sformułowaniu problemu.

Jeżeli uznamy np., że nasilenie będzie miało mniejszy wpływ na ryzyko niż prawdopodobieństwo punktacja może wyglądać np. tak: nasilenie 1-5, prawdopodobieństwo 1-15. Wtedy obliczając ryzyko, prawdopodobieństwo będzie miało większy wpływ na ostateczny wynik.

Poniżej dwa przykłady obliczenia ryzyka w PHA:

Wstępna analiza ryzyka
Szacowanie ryzyka w technice PHA.

Zalety wstępnej analizy ryzyka

Wstępna analiza ryzyka ma wiele zalet, dzięki którym jest często stosowana, bez względu na gałąź przemysłu i analizowane problemy. Nadaje się do wielu zastosowań, nie tylko w rozwoju produktów czy procesów. Świetnie sprawdza się wszędzie tam, gdzie kluczowym zadaniem jest identyfikacja zagrożeń i opracowanie planu ich mitygacji. Jest więc świetnym narzędziem do zastosowań na poziomie korporacyjnym czy biznesowym. Typowym przykładem jej zastosowania spoza świata inżynierii i rozwoju jest analiza ryzyka związana z ochroną danych osobowych.

Wśród najważniejszych zalet PHA można wyróżnić:

  • Duża elastyczność narzędzia
  • Możliwość zastosowania już na wczesnym etapie
  • Proaktywność – mitygacja ryzyka już na wczesnym etapie projektu i rozwoju

Zastosowanie wstępnej analizy ryzyka

Wstępna analiza ryzyka ma zastosowanie w wielu obszarach i jest wykorzystywana przez wiele gałęzi przemysłu, przede wszystkim wszędzie tam gdzie istnieje wysokie ryzyko operacyjne. Znalazła zastosowanie w przemyśle lotniczym, gazowym, rafineryjnym i oczywiście farmaceutycznym.

Dzięki swojej prostocie ma zastosowanie przede wszystkim na początku projektu, gdy nie posiadamy wystarczającej ilości danych i wiedzy by użyć innych, bardziej zaawansowanych technik. Wykorzystanie PHA daje wiele korzyści m.in.

  • Wczesna identyfikacja zagrożeń – od początku projektu uczestnicy mają pełną świadomość zmiennych i zagrożeń, które mogą napotkać.
  • Zwiększone bezpieczeństwo – już od początku realizacji projektu można rozpocząć eliminację zagrożeń.
  • Redukcja kosztów – dzięki identyfikacji zagrożeń na wczesnym etapie pozwala zmniejszyć koszty związane z ich eliminacją na późniejszym etapie realizacji projektu.

Ciekawym zastosowaniem PHA jest jej użycie do oceny krytyczności cech jakościowych. Jest to zabieg niezwykle istotny w rozwoju procesu wytwarzania i budowaniu strategii analitycznej. Związany jest on z zastosowaniem projektowania jakości w rozwoju leków i wykonuje się go na różnych etapach rozwoju produktu.

Jeśli więc rozpoczynasz rozwój nowego produktu czy procesu już wiesz, że wykonanie analizy ryzyka techniką PHA jest jedną z pierwszych rzeczy, które powinieneś wykonać. Pozostaje mi życzyć Ci powodzenia.

Literatura:

  1. ICH Q9 – Quality Risk Management

Share!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *