Menu Zamknij

Organizacja pracowni in vitro.

Ochrona operatora oraz bezpieczeństwo materiału. Jak zadbać o te aspekty w pracowni in vitro? Od czego zacząć?

Share!

Hodowle komórek i tkanek to szczególny typ eksperymentów. Do ich prowadzenia potrzebne jest zapewnienie specjalnych warunków. Projektując pracownię in vitro należy wziąć pod uwagę następujące aspekty: bezpieczeństwo operatora, ochronę materiału oraz zapobieganie zanieczyszczeniu środowiska.

Pierwszym pytaniem, jakie należy zadać sobie przed przystąpieniem do projektowania pracowni in vitro brzmi: jakie organizmy, czy też komórki jakich organizmów zamierzamy hodować. Wymogi dla warunków, jakie należy zapewnić podczas pracy z poszczególnymi typami organizmów są ściśle określone za pomocą klasyfikacji BSL. BSL to skrót od „Biosafety Level”, czyli poziom bezpieczeństwa biologicznego. Wyróżnia się 4 klasy BSL. Przegląd wszystkich poziomów bezpieczeństwa biologicznego znajduje się tutaj. W poniższym artykule skupimy się na BSL-2, gdyż jest on wystarczający dla większości laboratoriów.

Od czego zacząć? Jak zaplanować organizację pracowni in vitro aby spełniała ona określone wymogi?

Najważniejszą sprawą na początek jest określenie rodzaju organizmów, które będziemy hodować. Dla każdego organizmu powinien być określony poziom bezpieczeństwa biologicznego. Warunki pracy należy dostosować do organizmu z najwyższego poziomu bezpieczeństwa biologicznego. Czyli, jeżeli w naszym laboratorium mogą pojawić się próbki zawierające np. Mycobacterium tuberculosis, powinno ono spełniać wymogi dla BSL-3 mimo, że na co dzień pracujemy z organizmami z niższych poziomów.

Bakterie e-coli. Hodowla komórek in vitro. Organizacja pracowni in vitro.

Najczęściej w laboratoriach badawczo- naukowych pracuje się z  organizmami maksymalnie z BSL-2. Przykłady takich organizmów to np. wirus HIV jak również wirusy zapalenia wątroby typu A, B lub C.  Należą do nich również  Plasmodium falciparum i Toxoplasma gondii, a nawet priony takie jak vCJD , które często jednak badane są w laboratoriach wyższej klasy. Organizmy zaklasyfikowane jako BSL-2 stanowią umiarkowane zagrożenie zarówno dla operatora, jak również środowiska.

Ośrodków spełniających warunki BSL-3 i BSL-4 jest mniej, ale to do nich kierowane są próbki zawierające materiał powyżej BSL-2.

Wybór pomieszczenia

Już na etapie wyboru pomieszczenia, warto wziąć pod uwagę jego nasłonecznienie. Jeżeli jest to możliwe, idealna jest ekspozycja północna. W innym przypadku należy zastosować folie przyciemniające lub inny system ograniczający dostęp promieni słonecznych do laboratorium.

Dostęp do laboratorium

Do pomieszczenia powinny prowadzić samozamykające się drzwi. Stanowią one barierę mechaniczną zmniejszającą ryzyko przypadkowego wydostania się materiału zakaźnego poza laboratorium. Mimo iż nie jest wymagane ograniczenie dostępu i monitorowanie przepływu personelu, pracownicy powinni bezwzględnie zostać przeszkoleni przed rozpoczęciem pracy. Należy również pamiętać, iż przebywanie osób nieprzeszkolonych w pracowni stanowi zagrożenie dla ich zdrowia oraz podnosi ryzyko kontaminacji materiału oraz zanieczyszczenia środowiska.

Wyposażenie

Procedury wymagają zachowania szczególnej higieny przez personel laboratorium. W pomieszczeniu w pobliżu wyjścia powinna znajdować się umywalka oraz stanowisko do dezynfekcji rąk. Należy również zamontować tzw. oczopłuczkę, czyli stanowisko do przemywania oczu.

Sterylność

Sterylność w laboratorium. Sterylizacja w autoklawie.

Jednorazowe akcesoria laboratoryjne używane podczas pracy z materiałem zakaźnym oraz wszelkie materiały mające z nim styczność muszą zostać umieszczone w specjalnych, szczelnie zamykanych pojemnikach i zutylizowane przez wyspecjalizowana firmę. Akcesoria wielorazowego użytku należy dezynfekować w autoklawie. Wymagane jest aby autoklaw znajdował się wewnątrz pracowni in vitro. Aby zachować sterylność, trzeba regularnie dezynfekować wszelkie powierzchnie. Muszą one zatem być odporne na działanie środków dezynfekcyjnych. Warto wziąć to pod uwagę podczas projektowania pomieszczenia.

Komora laminarna

Niezbędnym elementem wyposażenia pracowni in vitro BSL-2 jest komora lamina minimum klasy II. Należy w niej wykonywać wszelkie procedury, które mogą generować aerozole, czy rozpryski. Zadanie komory tej klasy polega na zapewnieniu bezpieczeństwa zarówno operatorowi, jak również na ochronie materiału przed kontaminacją. Stanowi ona też barierę bezpieczeństwa dla otoczenia i środowiska. Do tego celu niezbędnymi elementami wyposażenia są: wymuszony obieg powietrza zapewniony przez wentylator/wentylatory oraz filtry HEPA. Ponadto operatora od materiału oddziela rozsuwana szyba.

Środki ochrony osobistej

Wymagane są standardowe środki ochrony osobistej jak fartuch ochronny, rękawice jednorazowe. W przypadku pracy z możliwością wystąpienia rozprysków, czy powstania aerozoli, oprócz korzystania z komory laminarnej, należy zastosować ochronę dróg oddechowych w postaci maski ochronnej oraz okulary ochronne.

Przede wszystkim uważność

Bez względu na wyposażenie i zastosowane środki ostrożności, kluczowe jest ścisłe stosowanie się personelu do procedur i uważność. Należy pamiętać, że odpowiadamy nie tylko za swoje bezpieczeństwo, ale również za bezpieczeństwo pozostałego personelu i środowiska.

  1. https://www.aftermath.com/content/biohazard-safety-levels/
  2. https://www.cdc.gov/labs/pdf/SF__19_308133-A_BMBL6_00-BOOK-WEB-final-3.pdf
  3. https://www.blocktechnology.eu/
  4. https://www.aphl.org/programs/preparedness/Smallpox/pdf/the-1-2-3s-of-biosafety-levels.pdf
  5. https://www.cdc.gov/labs/BMBL.html

Share!