{"id":2213,"date":"2026-04-09T14:31:03","date_gmt":"2026-04-09T12:31:03","guid":{"rendered":"https:\/\/bioeducator.eu\/?page_id=2213"},"modified":"2026-04-09T14:39:52","modified_gmt":"2026-04-09T12:39:52","slug":"ria-metoda-radioimmunologiczna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/bioeducator.eu\/?page_id=2213","title":{"rendered":"RIA – Metoda radioimmunologiczna"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Technika RIA (Radioimmunoassay) jest najstarsz\u0105 technik\u0105 immunochemiczn\u0105<\/a>. Zosta\u0142a opracowana przez Rosalyn Yalow i Solomona Bersona pod koniec lat 50-tych XX wieku. Zrewolucjonizowa\u0142a pomiar st\u0119\u017cenia hormon\u00f3w we krwi, kt\u00f3ry do tej pory by\u0142 niemal niewykonalnym zadaniem. Metoda radioimmunologiczna umo\u017cliwi\u0142o wykrycie substancji na poziomie pikogram\u00f3w (10-12<\/sup> g) a nawet femtogram\u00f3w (10-15<\/sup> g). Chocia\u017c dzi\u015b wypierana jest przez nowsze, bezpieczniejsze techniki takie jak CLIA czy EMIT, RIA przez dekady by\u0142a powszechnie stosowana w diagnostyce i endokrynologii. Za opracowanie metody radioimmunologicznej Rosalyn Yalow zosta\u0142a uhonorowana nagrod\u0105 Nobla w 1977 roku. Solomon Berson zmar\u0142 w 1972 roku i niestety nie doczeka\u0142 tego zaszczytu.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n

\n
\"\"\/
Rosalyn Yalow i Solomon Berson<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Co to jest technika RIA?<\/h2>\n\n\n
  • Strona g\u0142\u00f3wna<\/a><\/span><\/li>
  • Bioeducator<\/a><\/span><\/li>
  • Baza wiedzy<\/a><\/span><\/li>
  • RIA – Metoda radioimmunologiczna<\/span><\/li><\/span><\/div>\n\n\n

    Metoda radioiimuologiczna (RIA)<\/strong> to niezwykle czu\u0142a technika analityczna in vitro<\/em>, wykorzystuj\u0105ca reakcj\u0119 swoistego wi\u0105zania antygenu z przeciwcia\u0142em oraz detekcj\u0119 promieniowania jonizuj\u0105cego emitowanego przez radioizotopy. Jest to metoda zaliczana do grup metod kompetycyjnych<\/strong> (wsp\u00f3\u0142zawodnicz\u0105cych).<\/p>\n\n\n\n

    U podstaw RIA le\u017cy wykorzystanie radioaktywnych znacznik\u00f3w<\/strong> (tracer\u00f3w), kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na \u015bledzenie los\u00f3w cz\u0105steczek biologicznych w uk\u0142adzie pomiarowym. Najcz\u0119\u015bciej stosowanym izotopem jest Jod-125 (125<\/sup>I)<\/strong>, ze wzgl\u0119du na korzystny okres p\u00f3\u0142trwania (ok. 60 dni) oraz wysok\u0105 aktywno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105, co przek\u0142ada si\u0119 na czu\u0142o\u015b\u0107 pomiaru.<\/p>\n\n\n\n

    Przed er\u0105 RIA, aby zbada\u0107 poziom insuliny, nale\u017ca\u0142o wykonywa\u0107 skomplikowane testy na zwierz\u0119tach laboratoryjnych, co by\u0142o ma\u0142o precyzyjne i czasoch\u0142onne. RIA pozwoli\u0142a na wykonanie setek precyzyjnych test\u00f3w w ci\u0105gu jednego dnia, bezpo\u015brednio w pr\u00f3bkach surowicy pacjent\u00f3w. Dzi\u015b RIA ust\u0119puje nowszym i bezpieczniejszym technikom takim jak ELISA, CLIA czy EMIT. W dalszym ci\u0105gu jednak znajduje zastosowanie wsz\u0119dzie tam, gdzie wymagana jest bardzo du\u017ca czu\u0142o\u015b\u0107 np. w endokrynologii.<\/p>\n\n\n\n

    Mechanizm dzia\u0142ania metody radioimmunologicznej<\/h3>\n\n\n\n

    Fundamentem techniki RIA jest prawo dzia\u0142ania mas oraz zjawisko konkurencji (kompetycji)<\/strong> o miejsca wi\u0105\u017c\u0105ce na przeciwcia\u0142ach. Aby zrozumie\u0107 ten proces, musimy zdefiniowa\u0107 trzy kluczowe komponenty uk\u0142adu:<\/p>\n\n\n\n

    \n
    \n

    Antygen znakowany (Ag*):<\/strong> Znana ilo\u015b\u0107 antygenu, do kt\u00f3rego przy\u0142\u0105czono atom radioizotopu.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

    \n
    \"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
    \n
    \n

    Antygen nieznakowany (Ag):<\/strong> Substancja, kt\u00f3rej st\u0119\u017cenie chcemy zmierzy\u0107 (np. insulina w surowicy pacjenta).<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

    \n
    \"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
    \n
    \n

    Swoiste przeciwcia\u0142o (Ab):<\/strong> Bia\u0142ko wi\u0105\u017c\u0105ce dany antygen, dodawane w ilo\u015bci ograniczonej (niedomiarowej) w stosunku do sumy antygen\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

    \n
    \"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

    Proces kompetycji<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    W mieszaninie reakcyjnej antygen znakowany i nieznakowany \u201ewalcz\u0105\u201d o ograniczon\u0105 liczb\u0119 miejsc wi\u0105\u017c\u0105cych na przeciwcia\u0142ach. Mo\u017cna to zapisa\u0107 za pomoc\u0105 r\u00f3wnania:<\/p>\n\n\n\n

    (<\/mo>A<\/mi>g<\/mi>+<\/mo>A<\/mi>g<\/mi>\u2217<\/mo>)<\/mo>+<\/mo>A<\/mi>b<\/mi>\u2212<\/mo>><\/mo>A<\/mi>g<\/mi>A<\/mi>b<\/mi>+<\/mo>A<\/mi>g<\/mi>\u2217<\/mo>A<\/mi>b<\/mi><\/mrow>(Ag + Ag*) + Ab ->AgAb + Ag*Ab<\/annotation><\/semantics><\/math><\/div>\n\n\n\n
    \"Mechanizm<\/figure>\n\n\n\n

    Im wi\u0119cej antygenu nieznakowanego (z pr\u00f3bki pacjenta) znajduje si\u0119 w roztworze, tym mniej antygenu znakowanego zdo\u0142a po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z przeciwcia\u0142ami. W efekcie, po osi\u0105gni\u0119ciu stanu r\u00f3wnowagi, ilo\u015b\u0107 radioaktywno\u015bci zwi\u0105zanej z przeciwcia\u0142ami jest odwrotnie proporcjonalna do st\u0119\u017cenia badanej substancji w pr\u00f3bce<\/strong>. Pomiaru dokonuje si\u0119 w liczniku scyntylacyjnym \u2013 urz\u0105dzeniu, kt\u00f3ry zlicza cz\u0105stki gamma emitowane przez znakowany antygen.<\/p>\n\n\n\n

    \"Zale\u017cno\u015b\u0107<\/figure>\n\n\n\n

    Rola powinowactwa i swoisto\u015bci<\/h3>\n\n\n\n

    Kluczem do sukcesu metody jest wysoka swoisto\u015b\u0107<\/strong> przeciwcia\u0142a (zdolno\u015b\u0107 do rozpoznawania tylko jednego, konkretnego epitopu) oraz jego powinowactwo<\/strong> (si\u0142a wi\u0105zania). Wysoka sta\u0142a asocjacji przeciwcia\u0142a pozwala na wykrywanie \u015bladowych ilo\u015bci analitu, co jest niemo\u017cliwe przy u\u017cyciu mniej precyzyjnych metod chemicznych.<\/p>\n\n\n\n

    Jak wykona\u0107 pomiar RIA?<\/h2>\n\n\n\n

    Przeprowadzenie analizy RIA wymaga rygorystycznego przestrzegania procedur bezpiecze\u0144stwa radiologicznego oraz wysokiej precyzji pipetowania. Proces ten mo\u017cna podzieli\u0107 na kilka etap\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    1. Przygotowanie odczynnik\u00f3w i krzywej wzorcowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Ka\u017cde badanie musi zawiera\u0107 krzyw\u0105 wzorcow\u0105<\/strong>. Przygotowuje si\u0119 seri\u0119 prob\u00f3wek ze znanymi, wzrastaj\u0105cymi st\u0119\u017ceniami standardu antygenu. Pozwala to p\u00f3\u017aniej na odczytanie nieznanego st\u0119\u017cenia z pr\u00f3bki pacjenta poprzez por\u00f3wnanie uzyskanej radioaktywno\u015bci z wynikami standard\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    2. Inkubacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Do prob\u00f3wek dodaje si\u0119 sta\u0142\u0105 ilo\u015b\u0107 antygenu znakowanego (Ag*) oraz sta\u0142\u0105, ograniczon\u0105 ilo\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 (Ab). Nast\u0119pnie dodaje si\u0119 pr\u00f3bki badane lub standardy. Mieszanina jest inkubowana (cz\u0119sto w temperaturze 4 \u00b0C  lub temperaturze pokojowej przez kilka do kilkunastu godzin), aby umo\u017cliwi\u0107 zaj\u015bcie reakcji antygen-przeciwcia\u0142o i osi\u0105gni\u0119cie stanu r\u00f3wnowagi termodynamicznej.<\/p>\n\n\n\n

    3. Rozdzia\u0142 faz (Separacja)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    To najbardziej krytyczny etap RIA. Aby zmierzy\u0107 radioaktywno\u015b\u0107, musimy oddzieli\u0107 frakcj\u0119 zwi\u0105zan\u0105<\/strong> (kompleksy Ag-Ab i Ag*-Ab) od frakcji wolnej<\/strong> (niezwi\u0105zany Ag*). Stosuje si\u0119 tu r\u00f3\u017cne metody:<\/p>\n\n\n\n